Kemik Kırıldığında Ne Olur?

Kemikler insan vücudunun en güçlü yapılarından biridir. Hareket etmemizi sağlar, organlarımızı korur ve kaslarla birlikte çalışarak günlük yaşam aktivitelerini yerine getirmemize yardımcı olur. Ancak ne kadar sağlam olsalar da kemikler de belirli bir kuvvetin üzerinde zarar görebilir ve kırılabilir. Bir düşme, trafik kazası, spor yaralanması ya da ani darbeler sonucunda kemiklerde çatlak veya tam kırık oluşabilir. Bazı durumlarda ise osteoporoz gibi hastalıklar kemiklerin zayıflamasına neden olarak kırık riskini artırır. Kemik kırıkları hafif bir çatlak şeklinde olabileceği gibi kemiğin birkaç parçaya ayrıldığı ciddi yaralanmalar da olabilir. Kırığın tipi, yeri ve şiddeti tedavi sürecini doğrudan etkiler.

Kemik kırıkları çoğunlukla ani travmalar sonucunda ortaya çıkar. Özellikle spor yapan kişilerde çarpma, burkulma veya sert düşmeler kırığa neden olabilir. Yaşlı bireylerde ise denge kaybı sonrası düşmeler en yaygın nedenlerden biridir. Bunun yanında osteoporoz, kemik kanseri veya kemik enfeksiyonları gibi hastalıklar kemik dokusunu zayıflatarak kırık riskini artırabilir. Bazen uzun süreli aşırı yüklenmeler sonucu stres kırıkları meydana gelir. Özellikle koşucular, askerler ve yoğun fiziksel aktivite yapan kişilerde bu durum sık görülür.

Kırıklar kendi içinde farklı türlere ayrılır. Kapalı kırıklarda kemik deri dışına çıkmazken açık kırıklarda kemik cildi delerek dışarı çıkabilir. Açık kırıklar enfeksiyon riski taşıdığı için daha ciddi kabul edilir. Tam kırıklarda kemik tamamen ayrılırken kısmi kırıklarda yalnızca ince bir çatlak oluşur. Yer değiştirmiş kırıklarda kemik parçaları hizasını kaybeder. Yer değiştirmemiş kırıklarda ise kemik parçaları hala doğru pozisyondadır.

Kemik kırıklarının çeşitleri de oldukça fazladır. Enine kırık, kemiğin düz şekilde kırılmasıdır. Eğik kırıkta kırık hattı açılıdır. Spiral kırıklar dönme hareketiyle oluşur ve özellikle spor yaralanmalarında görülür. Parçalı kırıklarda kemik üç veya daha fazla parçaya ayrılır. Çocuklarda sık görülen yeşil ağaç kırığında kemiğin bir tarafı kırılırken diğer tarafı bükülür. Stres kırıkları ise kemiğin üzerinde oluşan küçük çatlaklardır ve genellikle aşırı kullanım sonucu meydana gelir.

Bir kemik kırıldığında en belirgin belirti ağrıdır. Bu ağrı çoğu zaman aniden başlar ve oldukça şiddetlidir. Kırık bölgesinde hareket etmekle ağrı artabilir. Bazı kişilerde şok etkisi nedeniyle ilk anda ağrı hissedilmeyebilir. Bunun yanında şişlik, morarma, sıcaklık hissi, hassasiyet ve hareket kaybı da görülebilir. Kırılan bölge normal görünümünü kaybedebilir ve anormal bir açıyla durabilir. Özellikle kol veya bacak kırıklarında uzvun şeklinin bozulduğu fark edilebilir. Açık kırıklarda kanama da meydana gelebilir.

Kemik kırığı sonrasında vücut hemen iyileşme sürecini başlatır. İlk aşama yaralanmadan sonraki birkaç saat içinde başlar. Kırık bölgesinde kan damarları hasar gördüğü için kanama olur ve bir kan pıhtısı oluşur. Bu pıhtı iyileşmenin temelini oluşturur. Aynı zamanda bağışıklık sistemi devreye girerek hasarlı dokuları temizlemeye başlar. Bölgedeki hücreler enfeksiyonu önlemek ve yeni doku oluşumunu desteklemek için çalışır. Bu aşama genellikle bir veya iki hafta sürer.

İkinci aşamada yumuşak kallus adı verilen yapı oluşur. Kolajen lifleri kırık bölgesini doldurmaya başlar ve kırık uçlarını birbirine bağlar. Bu yapı henüz gerçek kemik kadar sağlam değildir. Bu nedenle doktorlar kemiğin hareket etmesini önlemek için alçı, atel veya destek kullanır. Eğer kırık bölgesi fazla hareket ederse iyileşme gecikebilir. Bu süreç yaklaşık dört ila altı hafta devam eder.

Üçüncü aşamada osteoblast adı verilen kemik yapıcı hücreler devreye girer. Bu hücreler yeni kemik dokusu oluşturarak kırık hattını sertleştirir. Sert kallus oluşumu sayesinde kemik giderek daha dayanıklı hale gelir. Çoğu kırıkta bu dönem altı ila on iki hafta arasında tamamlanır. Ancak yaş, beslenme, sigara kullanımı ve genel sağlık durumu iyileşme süresini etkileyebilir.

Son aşama kemik yeniden şekillenmesidir. Osteoklast adı verilen hücreler fazla kemik dokusunu temizler ve kemiğin eski formuna dönmesini sağlar. Bu süreç aylar hatta yıllar boyunca devam edebilir. Kişi günlük aktivitelerine dönmüş olsa bile kemik içinde yeniden yapılanma sürmektedir.

Kırık tedavisinin temel amacı kemiği doğru pozisyona getirmek, sabit tutmak ve ağrıyı kontrol etmektir. Basit kırıklarda alçı veya atel çoğu zaman yeterlidir. Doktor kemiği hizaladıktan sonra bölgeyi hareketsiz hale getirir. Ağrı kesiciler ve soğuk uygulama da tedaviye yardımcı olabilir.

Daha ciddi kırıklarda ameliyat gerekebilir. Özellikle parçalı veya yer değiştirmiş kırıklarda vidalar, plakalar, çiviler veya metal çubuklar kullanılabilir. Bu materyaller kemiğin doğru şekilde kaynamasına yardımcı olur. Bazı durumlarda iyileşme tamamlandıktan sonra bu parçalar çıkarılır. Açık kırıklarda enfeksiyon riskini azaltmak için antibiyotik tedavisi de uygulanabilir.

Kemik kırığı sonrası iyileşme sürecinde hastanın dikkat etmesi gereken önemli noktalar vardır. Sigara kullanımı kemik iyileşmesini yavaşlatır çünkü kan dolaşımını bozar. Dengeli beslenme ise oldukça önemlidir. Özellikle protein, kalsiyum, D vitamini ve magnezyum kemik onarımını destekler. Doktorun önerdiği egzersizlerin düzenli yapılması kas kaybını önler ve hareket kabiliyetini geri kazandırır.

Alçı çıkarıldıktan sonra ciltte kuruluk, pullanma ve renk değişiklikleri görülebilir. Uzun süre kullanılmayan kaslar zayıfladığı için kırılan bölge daha ince görünebilir. Fizik tedavi bu aşamada büyük önem taşır. Egzersizler sayesinde kaslar güçlenir, eklem sertliği azalır ve kişi günlük yaşamına daha rahat dönebilir.

Bazı belirtiler ise acil tıbbi değerlendirme gerektirir. Parmaklarda morarma, uyuşma, şiddetli ağrı, alçının çok sıkı olması veya kötü kokulu akıntı enfeksiyon ya da dolaşım bozukluğu belirtisi olabilir. Böyle durumlarda zaman kaybetmeden doktora başvurulmalıdır.

Kemik kırıkları doğru tedavi edildiğinde çoğu zaman tamamen iyileşebilir. Ancak iyileşme süreci sabır gerektirir. Kırığın tipi, kişinin yaşı ve genel sağlık durumu iyileşmenin hızını belirleyen önemli faktörlerdir. Doktor önerilerine uyulması, sağlıklı yaşam alışkanlıklarının sürdürülmesi ve düzenli kontroller kemiklerin daha güçlü şekilde kaynamasına yardımcı olur.

Sık Sorulan Sorular

Kemik kırığı kaç haftada iyileşir?

Çoğu kemik kırığı ortalama 6 ila 8 haftada iyileşir. Ancak yaş, kırığın yeri ve kişinin sağlık durumu bu süreyi değiştirebilir.

Kırık kemik tamamen eski haline döner mi?

Doğru tedavi ve düzenli rehabilitasyon ile birçok kırık tamamen iyileşebilir. Ancak bazı ciddi kırıklarda hafif şekil bozuklukları veya hareket kısıtlılığı kalabilir.

Alçı varken ağrı normal midir?

İlk günlerde hafif ağrı normal kabul edilir. Ancak şiddetli ağrı, uyuşma veya morarma varsa doktora başvurulmalıdır.

Sigara kemik iyileşmesini etkiler mi?

Evet. Sigara kan dolaşımını bozduğu için kemik kaynamasını yavaşlatır ve iyileşme süresini uzatabilir.

Kırık sonrası fizik tedavi gerekli midir?

Birçok kırıkta fizik tedavi önerilir. Kas gücünü geri kazanmak, eklem hareketlerini artırmak ve günlük yaşama dönüşü hızlandırmak için oldukça faydalıdır.

Adres: Now Bomonti, Cumhuriyet Mah, Silahşör Cd. No:75 Sitesi Kat:2, 34000

Şişli/İstanbul

Tel: +90532 638 29 40
0212 825 23 23

info@atpsaglik.com

© 2021. All rights reserved.